CURTOCIRCUITO 2017: F.J. OSSANG E A SUBVERSIÓN. CINE PUNK E FILM NOIR

Ossang 1

“1, 3, 5, 7, 12 & RETOUR AU CHAOS!”

J. Ossang é probablemente o único cineasta capaz de concebir unha película en branco e negro sobre loitas clandestinas de gladiadores punk underground a ritmo de música psychobilly. Poeta, músico, cineasta e actor; falar de Ossang é falar de subversión e delirio á deriva sobre un océano de referencias. A súa obra fílmica volve borrosas as fronteiras entre xéneros e disciplinas, construíndo no eclecticismo a identidade da súa arte. Un universo punk noir post-apocalíptico onde a sinerxia entre música, poesía e cinema é indivisible. Todo fúndese e dialoga cunha expresividade propia dunha linguaxe de rebelión punk. Unha filmografía cun universo consistente, explosivo, rebelde, dunha capacidade de sorprender e provocar pouco común no cinema contemporáneo.

La Dernière Énigme (1982), primeiro filme estudiantil de Ossang, constitúe un manifesto político e poético sobre o terrorismo de Estado inspirado no libro O terrorismo e o Estado de Gianfranco Sanguinetti. Os conceptos de tiranía e rebelión desenvoltos a través da recitación, do discurso público e a declaración universal son elementos do punk que Ossang convertiu nunha pedra angular de toda a súa filmografía. Unha chamada á anarquía e un berro anti-establishment.

Un ano despois, na súa segunda curtametraxe Zona Inquinata (1983) desenvolveu as características formais que se repetirían case relixiosamente en toda a súa obra posterior, conformando a súa orixinalidade e recoñecible estilo visual. A medio camiño entre cinema primitivo, noir e de experimentación, Ossang emprega intertítulos que funcionan como unha manifestación poética que contribúe á experiencia, como un espazo subliminal e sensorial máis que narrativo, unha arma metafísica que nos axuda a entender o caos. A poesía insértase nas entrañas dos filmes case como un órgano transplantado non desexado, un intruso fóra de lugar pero intrínseco á criatura fílmica. Outro dos recursos cos que rinde tributo romántico ao cinema mudo (concretamente ao expresionismo alemán) é o uso do iris sen discreción, como elemento plástico para enfatizar a emoción ou dirixir a mirada a través do viñeteado. Estraños encadres en branco e negro, profundos claroscuros, conversas e monólogos que basculan entre o poético e o explicativo, unha voice over mística que interactúa ou se contrapón á imaxe e, sobre todo, a música case omnipresente, que mantén unha tensión claustrofóbica a través da repetición industrial, son só algúns dos recursos estéticos do universo alienado do director francés.

L’Affaire des Divisions Morituri (1985), a súa primeira longametraxe, é unha consolidación do que se insinuou nas curtametraxes anteriores. Unha historia sobre gladiadores punk gobernados por Ettore, figura mesiánica que ameaza a estabilidade dun estado represivo afeccionado ao método da “privación sensorial”. En Morituri ao igual que no resto das súas obras, a música experimental e industrial de grupos coma Throbbing Gristle ou M.K.B. (un dos grupos de Ossang) será un piar fundamental, un referente tanto en temas e estilo como na ambientación post-industrial ou incluso no casting, formado en parte por membros de bandas punk, como o propio director.

Le Trésor des Îles Chiennes (1990)

Le Trésor des Îles Chiennes (1990)

Pasarán cinco anos ata a súa seguinte longametraxe, Le Trésor des Îles Chiennes (1990), comunmente considerada como a súa obra máis destacable. Nela narra a viaxe de cinco homes dirixidos por un Ulises contemporáneo, enviados por unha grande corporación a unha illa que está condeada á perdición. Un filme sobre drogas e a muller como obxecto de desexo, intriga e traición. Un pesadelo post-atómico catastrófico, unha viaxe ao estómago do inframundo, un camiño delirante cara o esquecemento. A posta en escena convírtea nunha viaxe sinestésica: pódese ulir e sentir a textura metálica das imaxes, do pó acumulado na gorxa, noxento e repugnante. Quizais sexa o exemplo máis característico da influencia do cinema negro e de ciencia-ficción na súa obra. Trátase dunha reconfiguración de códigos do noir no diálogo, a narrativa e a intención, entendendo Ossang este xénero como unha experiencia post-traumática. O mesmo ocorre en Doctor Chance (1997) onde Angstel, un traficante de arte, vese obrigado a abandonar o país e embarcarse nunha viaxe na que o film noir convértese de novo nunha sorte de road movie lisérxica. A presencia de estruturas industriais, sobre todo de medios de transporte coma coches, barcos ou avións contrapostos coa natureza, o ínfimo ser humano ante os elementos, é outro dos recursos transversais á filmografía do cineasta. A diferencia do resto das súas obras, salvando escasas excepcións coma Morituri na que intensos virados amarelos e verdes abríranlle a paleta do branco e negro, Docteur Chance ten lugar nun mundo en cor, cun espectro cromático dunha expresividade única que lle outorga unha natureza expresionista.

“A triloxía da paisaxe”, como a chama Ossang, son unha serie de curtametraxes entre Docteur Chance e Dharma Guns. Esta triloxía telúrica comeza con Silencio (2007), unha viaxe a través dunha vasta paisaxe. Silencio é unha meditación sobre a catástrofe e a fin do mundo. Vladivostok! (2008), abertamente experimental e fragmentaria, debe gran parte do seu pulso ao expresionismo e ao cine mudo. Trátase dunha reflexión existencialista sobre a viaxe que é a vida, ao igual que Ciel Éteint! (2008). Neste caso dous amantes nun horizonte de tristeza. Nos tres a paisaxe transmite unha analoxía da emoción humana.

E tras a fin do mundo, o alén. Dharma Guns (2010) é un descenso dantesco ao inframundo. Experimentos, morte, resurrección e o propio cinema lévannos ao inferno. Un filme de ciencia ficción conspiranoico, cun revestimento órfico común en toda a súa filmografía, manifestación dun escuro romanticismo punk. As personaxes de Ossang están a miúdo ao borde da tolemia: os seus impulsos primarios arrástranos a través da historia como mera consecuencia dunha determinación superior. Todos son vítimas do destino, heroes inexplorados que se rebelan contra o inevitable. Dharma Guns leva este nivel de loucura na mesma estrutura narrativa: realidade e ensoño chocan entre si sen descanso, sepia incrústase en branco e negro, que se bloquea coa cor. Flashbacks, conciencia e abismo, unha experiencia desorientadora do tránsito da vida á morte.

Share SHARE

Comments

comments

Deixa o teu comentario