JEONJU 2013: FILMES COREANOS (2/2)

O JIFF preséntanos esta sección da seguinte maneira: “Korean Film Competition consiste en películas que buscan formas alternativas de abordar os códigos cinematográficos. Consiste en películas comerciais de baixo orzamento e tamén en filmes que non aceptan a estrutura formal da linguaxe cinemática ofrecendo, en cambio, visións cargadas de agresividade”. Á súa vez, máis da metade das películas seleccionadas nesta sección son ficcións melodramáticas moi reservadas, o que as afasta excesivamente dos códigos clásicos da produción deste xénero en Corea (emocións desbordadas e despregamentos catárticos).

ECHO OF DRAGON

Dirixida por Lee Hyun-jung, unha directora que tivo bastante recoñecemento co seu primeiro filme: Virgin Forest. A directora adoita explorar a tradición da cultura coreana e temas relacionados á feminidade, utilizando metáforas e elementos míticos nas súas películas. O mellor desta é o risco que toma ao conxugar o cinema narrativo con elementos experimentais. Así mesmo, conecta a parte máis frívola da vida cotiá coa procura dunha explicación mística que salve aos personaxes de ser meros outsiders tolos, vagos e socialmente disléxicos e os transforme en seres místicos e sagrados.

LEBANON EMOTIONS

O seu autor Jung Young-hon gañou o premio ao mellor director no JIFF 2012 coa súa curta Hard-boiled Jesus. Neste caso, presenta na competición oficial un thriller sobre un home que perdeu a súa nai e con ela unha parte de si mesmo e que está triste e desesperado. Choi Sung-ho representa de maneira remarcable as emocións contidas deste personaxe. Aparecerá unha moza recentemente saída do cárcere que non posúe nada e que se reencontrará, ao saír da prisión, coa vida que a levou a estar encerrada. O mellor desta película son as actuacións e o escenario onde se desenvolve. Unha pequena vila no medio dun inverno cruel e calmo que enmarca perfectamente a emocionalidade dos personaxes que parecen sempre estar a piques de explotar.

DANCING WOMAN

Película ómnibus de cinco directoras sobre danza moderna. A primeira peza desta película está dirixida pola coreógrafa Ryu Jae-min e é un exercicio poético sobre a danza integrada na natureza (xogando con barro, a auga, integrando os movementos do corpo aos do céspede e o vento) como á cidade funcional e aos edificios en ruínas. Así mesmo, representa tres diferentes formas de muller: unha bailarina que xoga co seu cabelo longo como principal símbolo da súa feminidade; unha segunda sen cabelo e cun corpo máis forte desenvolve unha danza que loita entre integrarse á natureza e protexerse dela. Un terceiro bailarín é un transexual que adoitaba ser muller e decidiu deixar de selo. A súa danza é decidida e transmite paz e forza.

A segunda peza está dirixida Park Sun-il e é a historia dunha moza que vai a clases de baile para debuxar aos bailaríns mentres ensaian. “É a primeira vez que ela debuxa algo que se move”, di unha voz en off que relata a historia en francés. Un pouco confusa e menos poética do que quixese, esta curta perde forza entre as demais.

A seguinte pertence a Choo Kyeong-yeob, e é a historia do regreso dunha bailarina aos escenarios despois de bastante tempo. Interesante como a directora presenta as tensións para integrar a vida pública e privada desta bailarina. Unha profesora que ten que bailar cos seus alumnos, agora como pares e compañeiros, unha peza que lle esixe máis do que o seu corpo pode dar. Finalmente logrará integrar estes dous ámbitos cun tráxico desenlace.

Despois chegou a peza dirixida por Jo Chi-young, sobre unha moza que ve a unha bailarina espontaneamente levantarse da cadeira do bar onde as dúas coincidentemente están sentadas e comeza a bailar. Ela decide comezar clases de baile e incorpora o baile á súa vida cotiá (vela bailando na oficina, na súa casa, en espazos públicos). O documental tamén inclúe entrevistas aos seus compañeiros de clase, onde relatan as transformacións que lles significou descubrir a importancia do corpo e como o baile lles modificou a forma de entender a vida e de relacionarse.

Por último, Park Jun-hee decidiu contar a historia dunha bailarina que se mancou o nocello e non logra que o seu novísimo corpo responda a horas de práctica, levando á frustración do seu compañeiro de baile. Unha curta bastante regular e doada de esquecer.

DECEMBER de Park Jeong-hoon

December conta os doce meses do longo ano no que a protagonista se namora do mozo da tenda do barrio. Son interesantes os obxectos cos que o director presenta aos personaxes, máis que a historia en si. A maneira na que esta adolescente busca saír da nenez, nesa idade na que todas as enerxías están postas en alcanzar o que para outros é insignificante, pero para un significa a meta máis importante. É unha película intimista sobre un amor adolescente cunha interesante exposición sobre os espazos nos que se atopa, busca ou desenvolve o amor. As procuras do amor na adolescencia, as expectativas e as desilusións que desde a distancia parecen insignificantes pero modifican a vida segundo en que momento golpeen.

Esta foi a película gañadora desta competición e as seguintes son as observacións que o xurado fixo momentos antes de entregar o premio: “Aínda que a temática de December pode facilmente caer no cliché, o director presenta unha innovadora estrutura narrativa acompañada por unha preciosa composición visual”.

MY PLACE de Park Moon-chil

Unha das mellores películas deste JIFF é este documental do director de orixe coreana nado en Canadá. É un filme sobre a súa propia familia e sobre as fortes estruturas da sociedade coreana. Así mesmo trata sobre un problema concreto que enfronta esta sociedade e da que case nunca se fala: os coreanos nados en países occidentais, que cando deciden instalarse en Corea son tan diferentes que non atopan nunca o seu lugar. Neste caso, a irmá do director busca quedar embarazada cando ten 22 anos e sen estar casada. En Corea, onde os pasos a seguir son estudar – graduarse – traballar nunha gran empresa – aforrar diñeiro – casar- seguir aforrando diñeiro – ter fillos; esta decisión non ten ningún sentido. É unha estrutura tan estrita e a asfixia a tal punto que cada vez hai máis xente de trinta e tantos que aínda non casou, principalmente por esta razón: diñeiro. O director tampouco comprende a decisión da súa irmá e decide facer esta película como maneira de entendela.

Esta película gañou o premio do público e estas foron as observacións que se realizaron na entrega de premios: “O valioso desta cronoloxía persoal é que o director centra aos membros da súa familia e represéntaos como individuos e tamén como parte dunha comunidade. Segue meticulosamente os conflitos da súa familia, as feridas pero tamén o proceso de recuperación. Todo isto contextualizándoo dentro da Historia moderna de Corea”.

GROGGY NIGHT

A primeira longametraxe de Yun Su-ik é a historia dun adolescente de clase media-baixa que quere ser poeta. Que debe lidar coa presión da súa nai, que non quere que repita o destino do seu pai, un frustrado pintor. Ao mesmo tempo, o seu grupo de amigos, que parece apoialo, abandónao cada un co seu destino. É remarcable a persoal perspectiva deste novísimo director. Con tan só 25 anos filmou esta historia e quedou seleccionado no JIFF, sendo, moi probablemente, o director máis novo en presentar unha longametraxe neste festival. Practicamente toda a película está filmada en primeirísimos primeiros planos, o que ao principio pode chegar a molestar pero que rapidamente se sincroniza coa historia e acentúa a limitada e egocéntrica perspectiva dos personaxes.

Un dos momentos máis preciosos deste filme é cando Minjun, o protagonista, está a armar os seus poemas: escribe palabras en ladrillos e cámbiaos de sitio e acomoda ata que finalmente queda convencido cos resultados.

Na Guest Visit (posterior á proxección o público, diálogo co director e os actores) preguntáronlle sobre o uso deste recurso e el explicou que traballa da mesma maneira. Armando, rompendo, volvendo armar. En definitiva, que cre na destrución como camiño para construír algo novo. Aínda que a película presenta algunhas limitacións, chama a atención a extraordinaria e valente posta en escena, feito que se agradece nunha industria onde o camiño fácil que toman as películas dramáticas coreanas é a utilización de recursos máis ligados a series televisivas que á linguaxe cinematográfica (música remarcando as emocións dos personaxes, voz en off relatando en paralelo as accións, despregamentos emotivos, etc).

Sofía Ferrero Cárrega

DEAR, DOLPHIN de Kang Ji-na

Este inusual filme romántico, quizais por tocar demasiados paus sen agarrar con forza ningún, acaba por perderse na súa ambición. Un home aínda non superou o falecemento da súa noiva, cando a mellor amiga desta irrompe na súa vida, iniciando ambos unha relación que se negan a desenvolver. A culpabilidade e a aceptación da morte son, polo tanto, os temas principais dunha película que utiliza o fantástico como mecanismo de representación destes sentimentos. A pantasma da moza falecida atormenta ao protagonista, até no intento dun simple acto sexual, que a impactante visión lle impide consumar. Encontros co seu anterior amante, estilizados e subliñados por un diálogo tan obvio, que ás veces non sei se poderían considerarse nin cinema. Pola contra, cando as imaxes falan por si soas, na quietude dunha mirada entre os namorados, nos seus xestos melancólicos; a película desprende unha autenticidade e frescuras que ningunha fervenza dixital de aparecidas é quen de igualar. Mágoa que Kang quixese apostar máis por un suposto lirismo fantástico, na liña da nefasta Another Earth (Mike Cahill, 2011) ou do seu compatriota Jeon Kyu-hwan (The Weight, 2012), que pola súa vertente máis realista, estilo Lee Chang-dong para fans de Sundance. Porque, non nos equivoquemos, aínda que a cinta ten achados de posta en escena e na dirección dos seus dous actores principais, segue sendo un produto de planificada calidade indie, con todos os elementos ao uso listos para mesturar na batedora: intérpretes con fama local de face bonita, trío amoroso, arco de superación dun trauma, catarse; planos con vontade de estilizar, fotografía esplendorosa e funcional. Só faltaba un tema da banda máis cool do momento para completar a ecuación. Pero, repetimos, polo menos Kang tivo o acerto de dirixir con contención e respecto a intimidade destes amantes disfuncionais, unha relación que empeza rota e vaise arranxando con certa maxia para o espectador. Sen dúbida, debería irlle ben no despacho de billetes entre o público feminino. Xa ten garantida a distribución grazas ao premio CGV MovieCollage, que concede o privilexio de estrear nas salas da compañía de exhibición máis importante de Corea do Sur. O xurado foi intelixente, ao outorgar o premio a unha película accesible a todos os públicos, á vez que intelixente e digna. Iso si, outra máis que engadir á morea de sundanazos cos que a Lawrence e a Deschanel nos obsequian cada ano.

GRANDMA – CEMENT GARDEN de Ji-gon Kim

Diario filmado con intervención do director na escena, mostra do dispositivo, cinema das ruínas, cinema de vangarda… O novo Kim despachouse a gusto coa historia da súa avoa, a última en ser desaloxada dun barrio en ruínas, á espera de que cheguen os rañaceos. A filmación do espazo e do seu protagonista lembran moito á referencial West of the Tracks de Wang Bing, aínda que o novo realizador provoque situacións coa introdución dos seus amigos en escena. A vontade é claramente sociolóxica: esbozar os cambios no modo de vida dos coreanos nos últimos 50 anos, a través da confrontación entre dúas xeracións moi separadas no tempo. As paredes e as súas gretas tamén falan, recortadas polos edificios das grandes corporacións ao fondo do plano. A televisión e a radio, os ollos e os oídos da súa avoa cara o mundo exterior, eríxense en comentaristas superfluos dun tempo descontextualizado; sobre o plano detalle dun obxecto desenfocado ou cun encadre nada evidente e abstracto. Porque a Kim non lle basta con xogar a ser Bing, tamén debe probar a ser Dorsky ou Brakaghe. A ambición deste mozo, moi torpe aínda coa cámara, non coñece límites. Avoa – xardín de cemento (título máis evocador e directo, imposible) ten a grande virtude de ser un exercicio desprexuízado de aprendizaxe, no que se proba todo sen moito éxito, pero cunha frescura que fai que case non importe.

Víctor Paz Morandeira

Comments are closed.