As Neves, de Sonia Méndez

Vaia por diante, non me levo ben co coming-of-age, por un lado un enorme contedor cheo de posibilidades, pero que moi habitualmente acaba centrado na superación persoal dun protagonista adolescente con fórmulas moi estandarizadas. As exploracións dende o fantástico ou a comedia son máis ou menos frecuentes, mais fican tan lonxe do que entendemos por este subxénero, que decotío nin sequera reciben esa etiqueta. Eu asócioa a un modelo caduco e repetitivo, moi na liña indie que marca Sundance ou, en Europa, a dramas sociais con mensaxe, que persoalmente non me provocan máis que bocexos. Será que como habitual de festivais teño papado moitos brodios, pois por algunha razón que se me escapa estas películas son lexión nos certames internacionais. Por iso me achego a elas con certa cautela.

Descúlpeseme a nota excesivamente opinativa e persoal coa que comezo hoxe, mais creo imprescindible, por honestidade, explicar isto antes de falar de As Neves (2024), a ópera prima na ficción de Sonia Méndez, persoa ben versada xa en curtas de ficción e documentais, en webseries e outros formatos atípicos; tamén actriz. Sen dúbida, é a dela unha carreira diversa e pouco convencional nunha cineasta. As Neves comeza cunha premisa ben sinxela, dúas adolescentes diríxense a unha festa de Entroido e van probar por vez primeira unhas setas alucinóxenas. Pola fala e a paisaxe, aínda que se sitúa nunha vila ficticia, entendemos de inmediato que a acción transcorre no interior de Lugo —a rodaxe foi na Fonsagrada—. A cámara, moi móbil, ségueas ao lugar en cuestión e, xa no interior, non deixa de realizar piruetas visuais propias do estado no que se atopan os adolescentes. Hai algún ralentí, desenfoques e a moi presente música orixinal de Andy Bell (Ride, Oasis), a base de acoples de baixo e guitarra, o que achega intensidade ao asunto. Un cóctel bastante engalanado que, logo da desaparición dunha das protagonistas no evento que arrinca a trama, fai intuír unha investigación policial con elementos de tensión psicolóxica ao Twin Peaks (David Lynch, Mark Frost, 1990-1991).

Por sorte, non é así. Méndez sorprende cun guión tan predicible como sólido, no que a intriga case é o de menos e o que importa son as consecuencias psicolóxicas dos actos que os mozos cometeron. A posibilidade de ser todos cómplices dun crime achega As Neves a unha exploración interior das inseguridades da mocidade e das baixas e altas paixóns das que son capaces os adolescentes. A fita, a partir dese arranque trampa, adopta unha mesura estética encomiable, cunha cámara moi pegada aos actores, que o dan todo. Cita Méndez a Gus Van Sant como referencia, pero As Neves, precisamente por esa contención e pola aura dostoiesvkiana que impregna a metraxe, non iría mal nun programa dobre con filmes do casaco Darezhan Omirbaev, especialmente Student (2012). Quizais sexa só a neve que me fai ver un literario drama ruso na fita. Honestamente, penso que non, penso que a intensidade interpretativa da que fan gala os actores si permite inserir As Neves nesa tradición.

Cómpre demorarse un pouco neste apartado, pois sen dúbida é o grande acerto do filme. Méndez, tamén directora de casting, entrevistou a un total de 600 mozos de toda Galicia para quedar finalmente cun feixe deles que compoñen a banda protagonista. Aínda que todos contan en xeral con perfís moi creativos, non é precisamente no cinema onde teñen traballado. Experiencia, pouca ou ningunha. Coñecemento duns e outros, nulo. Quizais por iso Méndez decidiu encerrarse co grupo durante dous meses, acompañada dunha coach especializada, para capturar con naturalidade esa sensación de camaradería que acaba por quedar retratada de forma tan realista. As súas interpretacións están tan logradas que un crería que estes mozos se coñecen dende hai anos e que a directora os sacou a todos dun mesmo instituto.

Moitas crónicas falarán da hiperconexión constante dunha xeración pegada aos móbiles en contraste co illamento da Galicia rural de interior. Seguramente moitas se deterán no tema do bullying, do retroceso en igualdade de xénero na mocidade, do aumento do consumo de porno entre os máis novos; ou compararán a trama con casos reais de acoso vía redes sociais. O filme resulta moi contemporáneo nese sentido e trata estes temas con maior ou menor acerto en cada caso. En realidade, se en 20 anos se seguirá a sentir fresco, é pola súa capacidade para falar do impacto destas dinámicas asimétricas de poder entre os rapaces, pois ao cabo ese é o seu corazón. As Neves mostra condutas crueis, mais tamén realiza un retrato agarimoso dun tempo confuso para todo ser humano, no que estamos aprendendo a convivir con nós mesmos e a formarnos como persoas. Aí é onde se pode falar de coming-of-age, mais só polo contexto, realmente a fita transcende estes confíns de idade e xénero cinematográfico e desenvolve un impacto psicolóxico nos seus personaxes aplicable a situacións moi diversas e a idades moi diferentes. Aí faise universal.

Non é As Neves un filme perfecto, ás veces a mesura fica rota por florituras ocasionais da directora de fotografía Lucía C. Pan, por momentos en exceso presente. O mesmo acontece coa música de Bell, sen dúbida excelente como paisaxe sonora deses demos interiores, pero que resta protagonismo aos rapaces en escenas íntimas, anulando as imaxes e as interpretacións pola forza tan descomunal dos acordes. A montaxe, en ocasións confusa de xeito intencionado, tería parido outro filme de benvida atmosfera malsá de pisar Méndez ese acelerador. Pero seguramente non quería esa película. A pesar destas irregularidades, que provocan que o ton de As Neves desvaríe en certas secuencias, a fita é un sólido drama de robusto guión e impresionantes interpretacións. Estas sosteñen por si soas os vimbios dunha ópera prima estimable.

Deixa o teu comentario